W XVI w. narodził się w P. ruch zw. sebastianizmem, stanowiący rodzaj przyswojenia żyd. mesjanizmu. Do jego powstania przyczynił się dramat G.A. Bandarry, o wymowie profetycznej, będący kompilacją cytatów bibl., mitów hiszp., motywów zaczerpniętych z poezji lud., proroctw zachowanych w tradycji ustnej, a także legend z cyklu arturiańskiego. Rękopiśmienne kopie dzieła zaczęły krążyć w środowisku żyd. i odczytywane były jako zapowiedź nadejścia Mesjasza. Po tajemniczej śmierci króla portugalskiego Sebastiana (1557–78) utwór nabrał nowego znaczenia (Mesjaszem, którego przyjścia oczekiwano, miał być król Sebastian). G.A. Bandarra, uznany za nar. wieszcza, zaczął być czczony jako święty (arcybp Lizbony zezwolił na umieszczenie jego portretu na jednym z ołtarzy). Do odrodzenia sebastianizmu doszło w P. w XIX w., podczas najazdów francuskich. Za pośrednictwem emigrantów portugalskich ruch ten rozpowszechnił się także w Brazylii, przyjęty gł. przez ludność niewolniczą (1897 represje wobec jego zwolenników w brazylijskim regionie Nordeste pochłonęły tysiące ofiar).