Pod rządami bolszewików zmieniono nazwę kraju na Rosja Radziecka, od 1922 — ZSRR. Po 1918 od państwa ros. odłączono obszary, które weszły w skład Polski, Litwy, Estonii i Finlandii, z zamieszkałą tam ludnością nieprawosławną. Aż do 1941 reżim komunist. zwalczał Kościół prawosł. oraz inne Kościoły i związki wyznaniowe. Chrześcijanie, zwł. wyznawcy prawosławia, doznali licznych prześladowań i cierpień. W 1918 W. Lenin dokonał rozdziału Kościoła od państwa i wydał dekret o konfiskacie majątków cerkiewnych. Zamknięto prawie wszystkie klasztory i szkoły cerkiewne, zakazano działalności akademii teol. i seminariów oraz prowadzenia katechezy, 1922 skonfiskowano naczynia liturgiczne. Konstytucja z 1918, choć gwarantowała wolność sumienia i wyznania, w praktyce nie była przestrzegana. Patriarcha Tichon ekskomunikował wszystkich ochrzczonych, którzy prześladowali Kościół, oraz wezwał do modlitwy i biernego oporu. Potępił również tych duchownych, którzy współpracowali z komunistami i tworzyli ruch „odnowicielski” w Kościele. W 1920–23 większość biskupów, wraz z patriarchą Tichonem, uwięziono na Wyspach Sołowieckich na M. Białym, które stały się największym ros. łagrem. Tylko w pierwszym okresie władzy sowieckiej zginęło ok. 50 biskupów i kilka tys. duchownych. Wielu z nich obecnie kanonizowano i uznano za świętych męczenników (m.in. metropolita Piotrogrodu, Beniamin, zamordowany 1922).