Kolebką państwa ros. było księstwo moskiewskie, które z kolei odwoływało się do tradycji Rusi Kijowskiej (IX w.). Napływ Słowian w dorzecze Dniepru, Dźwiny, Wołgi i Oki, gdzie później powstało Wielkie Księstwo Moskiewskie, rozpoczął się w VI w. Przyjęcie 988 przez Ruś Kijowską chrześcjaństwa z Bizancjum określiło na kolejne wieki dzieje i kulturę narodu ros., białoruskiego i ukraińskiego. Za pośrednictwem Kościoła gr. kultura bizant. w ciągu 2 stuleci opanowała całą Ruś. W ten sposób u schyłku X w. najbardziej rozległe z krajów ówczesnej Europy państwo słow. oficjalnie związało się z cywilizacją bizant. i jej dorobkiem kulturowym. Nastąpił dynamiczny rozwój struktury cerkiewnej. Oprócz biskupstwa kijowskiego do końca X w. powołano biskupstwa w Biełgorodzie i Nowogrodzie Wielkim. Na pocz. XI w. powstały katedry diecezjalne w Połocku, Czernihowie i Perejasławiu. W 2. poł. XI i w XII w. powołano ośrodki biskupie w Jurjewie, Rostowie, Tmutarakaniu, Włodzimierzu Wołyńskim, Turowie, Smoleńsku i Haliczu. W poł. XIII w. na ziemiach ruskich funkcjonowało 15 diecezji, które pod względem obszaru dorównywały niektórym państwom zachodnioeuropejskim. Przyjęcie przez Ruś chrześcijaństwa zapewniło jej należne miejsce w ówczesnej Europie. W kolejnych wiekach Ruś przejęła od Bizancjum rolę obrońcy wsch. tradycji chrześc. przed zagrożeniem ze strony ludów azjat. i tureckich. Rozwój terytorialny państwa kijowskiego, a następnie Wielkiego Księstwa Moskiewskiego rozszerzył zasięg oddziaływania Kościoła wschodniego.