W XII w. nastąpił rozkwit budownictwa sakralnego w P.: dzięki wsparciu król. wzniesiono lub rozpoczęto budowę rom. katedr w Bradze, Coimbrze, Lamego, Lizbonie, Porto i Viseu, ogromnych klasztorów w Alcobaça i Santa Cruz w Coimbrze, w XII–XIII w. powstało ponad 200 małych kościołów. O istotnym wpływie kultury arabskiej świadczyło m.in. ukształtowanie się ludności moçárabe (Mozarabowie). W początkowym okresie rekonkwisty muzułmanie byli mordowani, później wykorzystywani jako siła robocza. Po zakończeniu rekonkwisty Alfons I zapewnił ochronę muzułmanom zamieszkującym okolice Lizbony: 1170 wydał tzw. kartę bezpieczeństwa (carta de segurança), zakazującą maltretowania muzułmanów przez chrześcijan. Żydzi, zamieszkujący Płw. Iberyjski od okresu rzym. i należący do elity kult., w pewnych okresach cieszyli się tolerancją, w innych podlegali prześladowaniom. W XII w. ludność żyd. z terenów należących do muzułmanów uchodziła przed prześladowaniami do państw chrześcijańskich. Alfons I przychylnie traktował Żydów, powierzając im najwyższe stanowiska w administracji państwowej. Rekonkwista zniszczyła wszystko, co mogło przypominać „kulturę zwyciężonych”: arabskie rękopisy, egzemplarze Koranu, meczety (poza meczetem w Mértola); z kręgu kultury żyd. zachowały się jedynie nieliczne płyty nagrobne (obecnie w muzeum w Tomar). Proces wykorzeniania kultur arabskiej i żyd. utrzymał się w następnych stuleciach, a jego zwieńczeniem było wygnanie muzułmanów i Żydów w XV w. oraz działalność inkwizycji. Kulturowa eksterminacja zaowocowała m.in. nietolerancją rel. i hipokryzją. Sytuację tę odzwierciedlało określenie o credo na boca [‘wiara na ustach’]: ludzie, usiłując uniknąć śmierci, składali pozorne wyznanie wiary.