Prowadzone od czasów Alfonsa I wojny z muzułmanami przyniosły P. znaczne zdobycze terytorialne. W wyprawach przeciw Maurom korzystano ze wsparcia krzyżowców zachodnioeur., którzy jako zapłatę otrzymywali łupy z zajętych miast: 1147 Alfons I zdobył Santarém i Lizbonę, 1187 Sancho I — Alvor i Silves, 1217 Alfons II — Alcácer do Sal. W XIII w. rozpad kalifatu kordobańskiego i wewn. walki między państewkami muzułmańskimi ułatwiły Portugalczykom zdobycze terytorialne: za panowania Sancha II podbito Elvas i Juromenha (1229), Moura i Serpa (1232), Aljustrel (1234), Mértolę i Aiamonte (1240), w okresie rządów Alfonsa III dokończono podbój Algarve (1249). Część zdobyczy w Alentejo i Algarve dokonana została przez zakony rycerskie, zwł. kawalerów Zakonu Św. Jakuba, za co otrzymali oni wielkie nadania. Konkwista portugalska w Algarve wywołała konflikt z Kastylią: wybuchła krótkotrwała wojna (1252–53), zakończona 1267 ugodą w Badajoz, która wytyczyła granice między państwami. Terytorium P. przyjęło wówczas kształt zbliżony do dzisiejszego, ostateczne granice osiągnięto 1297 na mocy traktatu w Alcanizes.