W 1724 powołano Ros. Akademię Nauk w Petersburgu. Po śmierci Piotra I kraj dotknął kryzys wewnętrzny. Ponowny wzrost znaczenia nastąpił za panowania cesarzowej Elżbiety (1741–62) i Katarzyny II (1762–96). R. zajęła pd.-wsch. Finlandię, wygrała 2 wojny z Turcją, doprowadziła do osłabienia Prus i Francji, uczestniczyła w rozbiorze Rzeczypospolitej. W wyniku zdobyczy terytorialnych w jej granicach znaleźli się wyznawcy innych religii chrześc. i niechrześcijańskich. W 1796 Rosjanie stanowili 48,9% ludności kraju. Poza nimi w granicach Imperium Ros. zamieszkiwali Ukraińcy (19,8%), Białorusini (8,3%), Polacy (6,2%), Tatarzy (2,2%), Finowie (2,2%), Litwini (2,0%), Łotysze (1,7%), Żydzi (1,4%), Estończycy (1,2%), Mordwini (0,8%), Czuwasze (0,8%), Niemcy (0,6%), Baszkirowie (0,5%) i inne narodowości. Z podziałem narodowościowym wiązał się podział wyznaniowy. Wyznawcami prawosławia byli w większości Rosjanie, Ormianie, Białorusini i Ukraińcy. Część Białorusinów i Ukraińców stanowili grekokatolicy, część Rosjan — staroobrzędowcy. Polacy, Litwini oraz częściowo Niemcy i Ormianie byli wyznania rzymskokatolickiego. Protestantyzm dominował wśród Łotyszów, Niemców, Finów i Estończyków. Islam wyznawali Tatarzy i inne ludy w części azjatyckiej kraju. Pozostałe grupy ludności wyznawały judaizm, buddyzm, lamaizm i religie pogańskie.